دكتر سيد ناصر عمادي:

-  تشخيص و درمان ضايعات ديررس پوستي در جانبازان شيميايي همواره مورد توجه سازمان هاي

بهداشتي و درماني داخل و خارج کشور بوده است، زيرا تاکنون هيچ منبع و مرجع علمي نتوانسته عوارض

دير رس گاز خردل را بطور کامل تشريح و تثبيت نمايد. در اين مطلب با تعين شايع ترين عوارض دير رس

پوستي در جانبازان شيميايي راهکارهاي درماني و پيشگيرانه ضايعات پوستي مصدومين خردلي در آينده

قابل طرح و بررسي مي باشد. 

اين مطالعه مقطعي   (sectional Cross)   که از نوع توصيفي مي باشد، 800 تن از مصدومين شيميايي که از سال 1362 تا 1367 در جنگ عراق عليه ايران در اثر تماس با گاز خردل مجروح شده اند مورد معاينه باليني و درصورت نياز اقدام تشخيصي، پارا کلينيک و هيستو پاتولوژي قرار گرفته اند. روش نمونه گيري بصورت خوشه اي و متناسب با جانبازان مراجعه کننده به مراکز درماني استان هاي مختلف کشور بوده است که در نهايت اطلاعات بدست آمده مشتمل بر نوع و محل ضايعات پوستي، سن، شغل، زمان و محل مجروحيت و سکونت بود. ميانگين سني افراد مورد مطالعه 39/31 سال و بيشترين مصدوم را از مناطق عملياتي فاو و شلمچه در سال هاي 1365، 1366 و 1367 و شيوع ضايعات پوستي به شرح ذيل بدست آمد:

دسته اول: شامل ضايعات پوستي غيراختصاصي شامل: گرزوزيس 317 نفر (39درصد) هايپر پيگمانتاسيون 152 نفر (19درصد)، آنژيوم گيلاسي 139 نفر (17درصد)، درماتيت، سبوره 102 نفر (12درصد)، اگزما 98 نفر (12درصد)، ضايعات آکنه اي فرم 93 نفر(11درصد)، تيناورسيکالر 56 نفر (7درصد)، نورس هاي ملا نوستيک متعدد 49 نفر (6درصد) و کهير و آنژيوادم 41 نفر (5درصد) داشته اند.

دسته دوم: نئوپلاسم بدخيم در حدود بيش از 1درصد يعني 9 مورد که به تفکيک 6 مورد بازال سل کارسينوما   (BBC)   و1مورداسکوموسل کارسينوما   (SCC)   و 1 مورد مايکوزيس فانگوئيد   (MF)   و 1 مورد درماتوفيبر و سارکوما تعيين و مشاهده گرديد.

دسته سوم: ضايعات اختصاصي بنام اسکار خردل که براي اولين بار بر اساس شکل، محل ضايعه، تاريخچه درماني و عکس هاي سريال تعريف و تعيين گرديد. اين ضايعات در 44 نفر (درصد5/5) از مجروحين مشاهده گرديد. 

نتيجه گيري

با گذشت 15 تا 20 سال از مصدوميت شيميايي با گاز خردل، شايع ترين بيماري هاي پوستي در 800 تن از جانبازان شيميايي خردلي مورد مطالعه از استان هاي مختلف کشور تعين گرديد که از يک سو در مقايسه با آمار جهاني تعدادي ضايعات (گرزوزيس، اختلالات پيگمانتاسيون، درماتيت سبوره، ضايعات آکنه اي فرم، تيناور سيکالر) شيوع بيشتر و قابل توجهي دارند.  
پيشنهاد
الف) بازبيني گسترده و دقيق داده ها.
ب) جمع آوري اطلاعات دقيق از افرادي که تماس با گاز خردل داشته اند و سپس تقسيم بندي آنها بر حسب شدت تماس، محل تماس، مدت تماس و نوع ضايعات جلدي اوليه به گروه هاي مختلف و هم سطح. 
ج) معاينه سريال و منظم قربانيان گروه هاي مختلف (بويژه مبتلايان به اسکار خردل) و مقايسه آنها با گروه هاي جور شده از افراد مواجهه نيافته است.  
د) طراحي مطالعه آينده نگر که با در معرض قرار دادن حيوانات آزمايشگاهي بتوان نتايج مفيدي را از علائم و عوارض گاز خردل و پيشگيري و درمان آن بدست آورد
نتيجه
1 )    شواهد موجود از جهت نوع، محل و شدت ضايعه حاکي از وجود يک رابطه علت و معلولي بين خردل و ضايعات جلدي است.
2 )    مواجهه ضعيف تا متوسط خردل (اريتم و ادم) بعد از گذشت 2 دهه احتمالا ضايعات جلدي مشخص و ماندگاري نخواهد داشت.
3 )    مواجهه حاد و شديد يا مزمن و طولاني با حداقل مقادير سمي مي تواند منجر به اختلال رنگدانه اي، اختلال کراتينيزاسيون، بروز درماتيت و نهايتا نئوپلاسم هاي جلدي گردد.  
4 )    اگر سطح وسيعي از پوست با غلظت نسبتا بالاي خردل مواجه شود، امکان جذب سيستماتيک از طريق پوست که منجر به اختلالات ريوي و خوني گردد وجود دارد. 

www.ebtekarnews.com